Σήμερα, Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου 2026, το εορτολόγιο είναι αφιερωμένο σε μία από τις μεγαλύτερες και σημαντικότερες εορτές της Ορθόδοξης Εκκλησίας, την Ύψωση του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού.

Ποιοι γιορτάζουν σήμερα

Την ονομαστική τους εορτή έχουν όσοι φέρουν τα ονόματα Σταύρος, Σταυριανός, Σταύρακας, Σταυράκιος, Σταυρής, Σταυράκης, Σταυρούλα, Σταυριανή, Σταυρίνα, Σταυρία, Θεοκλής, Θεοκλέας και Θεόκλεια.

Μεγάλη γιορτή της Ορθοδοξίας - Η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού

Κάθε χρόνο στις 14 Σεπτεμβρίου η Ορθόδοξη Εκκλησία γιορτάζει την Παγκόσμια Ύψωση του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού. Πρόκειται για μεγάλη δεσποτική εορτή, αφιερωμένη στο ιερότερο σύμβολο του Χριστιανισμού και στη σταυρική θυσία του Ιησού Χριστού.

Η εορτή συνδέεται με σημαντικά ιστορικά γεγονότα γύρω από τον Τίμιο Σταυρό, με κυριότερα την εύρεσή του στους Αγίους Τόπους κατά την εποχή του Μεγάλου Κωνσταντίνου και τη δημόσια ύψωσή του στα Ιεροσόλυμα.

Η Αγία Ελένη και η εύρεση του Τιμίου Σταυρού

Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, το 326 μ.Χ. η Αγία Ελένη, μητέρα του Μεγάλου Κωνσταντίνου, ταξίδεψε στους Αγίους Τόπους και ξεκίνησε έρευνες για να εντοπίσει τον Σταυρό πάνω στον οποίο είχε σταυρωθεί ο Χριστός.

Οι έρευνες στον Γολγοθά οδήγησαν στην εύρεση τριών σταυρών. Η παράδοση αναφέρει ότι ο αληθινός Σταυρός του Χριστού αναγνωρίστηκε έπειτα από θαυμαστό γεγονός και στη συνέχεια τέθηκε σε προσκύνηση από τους πιστούς.

Η πρώτη Ύψωση από τον Πατριάρχη Μακάριο

Μετά τα εγκαίνια του Ναού της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα, ο Πατριάρχης Μακάριος ύψωσε τον Τίμιο Σταυρό ώστε να μπορέσει να τον δει το πλήθος των πιστών που είχε συγκεντρωθεί.

Σύμφωνα με την παράδοση, ο λαός απαντούσε στην ύψωση του Σταυρού επαναλαμβάνοντας το «Κύριε ελέησον». Η πράξη αυτή βρίσκεται στον πυρήνα του λειτουργικού εορτασμού που διατηρεί η Εκκλησία μέχρι σήμερα.

Η δεύτερη Ύψωση και ο αυτοκράτορας Ηράκλειος

Η εορτή συνδέθηκε αργότερα και με ένα δεύτερο σημαντικό ιστορικό γεγονός. Οι Πέρσες είχαν αφαιρέσει τον Τίμιο Σταυρό από τα Ιεροσόλυμα μετά την κατάληψη της πόλης στις αρχές του 7ου αιώνα.

Το 628 μ.Χ., μετά τη νίκη του αυτοκράτορα Ηρακλείου επί των Περσών, ο Τίμιος Σταυρός επεστράφη και υψώθηκε ξανά στον Ναό της Αναστάσεως, γεγονός που ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τη σημασία της εορτής της 14ης Σεπτεμβρίου.

Γιατί νηστεύουμε στις 14 Σεπτεμβρίου

Η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού είναι ημέρα αυστηρής νηστείας για την Ορθόδοξη Εκκλησία, ανεξάρτητα από την ημέρα της εβδομάδας στην οποία συμπίπτει.

Η νηστεία συνδέεται με τον σταυρικό θάνατο του Χριστού και τον πένθιμο χαρακτήρα που συνοδεύει τη μνήμη της θυσίας Του. Για τον λόγο αυτό η 14η Σεπτεμβρίου έχει λειτουργικά χαρακτηριστικά που παραπέμπουν στη Μεγάλη Παρασκευή.

Ο βασιλικός και ο Τίμιος Σταυρός

Με τη γιορτή έχει συνδεθεί ιδιαίτερα και ο βασιλικός. Σύμφωνα με τη λαϊκή και εκκλησιαστική παράδοση, το ευωδιαστό φυτό φύτρωνε στην περιοχή όπου εντοπίστηκε ο Τίμιος Σταυρός και βοήθησε στην αναζήτησή του.

Έτσι, στους ναούς ο βασιλικός χρησιμοποιείται παραδοσιακά κατά τον εορτασμό, ενώ οι πιστοί συχνά παίρνουν ένα κλωνάρι μετά τη Θεία Λειτουργία και την τελετή της Υψώσεως.

Ο Άγιος Θεοκλής ο Μάρτυρας

Στις 14 Σεπτεμβρίου η Εκκλησία τιμά επίσης τον Άγιο Θεοκλή τον Μάρτυρα. Από τη μνήμη του προέρχονται τα ονόματα Θεοκλής, Θεοκλέας και Θεόκλεια που περιλαμβάνονται στο σημερινό εορτολόγιο.

Ωστόσο, το λειτουργικό επίκεντρο της ημέρας παραμένει η Παγκόσμια Ύψωση του Τιμίου Σταυρού, με ναούς σε ολόκληρη την Ελλάδα να τελούν πανηγυρικές ακολουθίες προς τιμήν του συμβόλου της σταυρικής θυσίας και της Ανάστασης του Χριστού.

Εσύ μπήκες στο E-Daily.gr; Τα νέα της ημέρας και ότι σου κάνει κλικ!

Ακολουθήστε μας και στο Instagram